Những người “giữ lửa” cải lương bị lãng quên

Khám phá
Rate this post

Trước khi mất, vua nước Phổ đã nắm tay Mozart và nói: “Em đại diện cho sắc đẹp, em đại diện cho sự sắp đặt của con người. Vì vậy, có thể sau khi em chết, hậu thế sẽ quên em và nhắc nhở đến anh”.

Mỗi sự ra đi của người nghệ sĩ đều để lại trong lòng người một điều đáng nhớ. Tuy nhiên, vẫn có nhiều người “giữ lửa” cho một “Sài Gòn xưa bị lãng quên từ lâu”.

Văn Vi và tuổi thơ tủi nhục

Đầu thập niên 60, khán giả hâm mộ đờn ca tài tử Nam Bộ không ai không say mê tiếng nhạc tuyệt vời của nghệ sĩ vĩ cầm nổi tiếng Văn Vĩ – cái tên được nhiều lễ hội âm nhạc săn đón.

Văn Vĩ tên thật là Đinh Văn Đảm, sinh năm 1929 tại xã Bình Đáng (nay là xã Bình Hưng) huyện Cần Đước, tỉnh Long An. Khi lên 3 tuổi, anh bị mù do bệnh đậu mùa. Năm 7 tuổi, Văn Vĩ đã có thể tự mình đàn được một số bài hát ngắn với bài Con cò kêu (con cò nhỏ).

Sau đó, ông học đàn kìm với võ sư Bảy Thừa, trau dồi thêm cây đàn hạc, học đàn với Tư Lai, học đàn với Tư Thìn và Tư Á ở Thủ Thiêm. Văn Vĩ vẫn miệt mài học tập với các đàn anh khác như nhạc sĩ Ba Xây, thầy Mười Út, thầy Chín Thanh …

Năm 14 tuổi, Văn Vi được nhận vào đàn cho Minh Tịnh rồi về quán rượu Lạc Cảnh với các nhạc công tài hoa như Bảy Hầm, Ba Xây, Tám Bằng … Nghệ danh của Văn Vi từ đó được người hâm mộ chú ý. Từ năm 1945, ông tiếp tục cộng tác với nhiều đoàn Đờn ca tài tử, Đài Pháp Á và các quán bar ca nhạc nổi tiếng của Sài Gòn.

Sài Gòn xưa muôn năm: Những ai

Cái tên Văn Vĩ gắn liền với giọng ca của cố nghệ sĩ Út Bạch Lan. Ảnh tư liệu

Nhạc sĩ Nguyễn Phương nhận xét: “Khi Văn Vĩ đàn chậm rãi, âm nhạc mượt mà, sâu lắng, âm thanh như đi thẳng vào lòng người. Khi Văn Vĩ đệm nhiều từ trong một khung hình, lời nói dồn dập như một nhịp gió. đánh mưa mà chữ đàn vẫn đúng dù tốc độ viết của Văn Vĩ nhanh, nét chữ vẫn rất rõ ràng, khi Văn Vĩ không vuốt dây, Văn Vĩ phát ra tiếng kêu như tiếng đàn cò. hoặc vĩ cầm. Âm thanh mượt mà như tiếng vĩ cầm có cung dài, không bị rơi xuống như tiếng đàn thời bấy giờ ”.

Dù nổi tiếng, là người đứng sau thành công của nhiều giọng ca cải lương gạo cội nhưng Văn Vĩ cũng không tránh khỏi những cay đắng của nghề.

Văn Tài, con trai út của nhạc sĩ Văn Vĩ, từng kể, bố anh từng bị một thanh kiếm hai nhát đâm thủng thùng loa vì không bắt nhịp kịp khi người anh kia mất lời. “Ông ấy còn chửi bố tôi không tiếc lời”, anh Văn Tài kể lại.

Sài Gòn xưa muôn năm: Những ai

Bản cover nhạc xưa của nhạc sĩ nổi tiếng Văn Vĩ và cộng sự

Theo lời kể của ông Tài, thuở thiếu thời, cha ông đã phải mang tiếng đàn cùng với nghệ sĩ Út Bạch Lan để đổi tiếng hát lấy “miếng cơm manh áo”.

“Ăn xin thời đó luôn khó khăn, bị bọn ác ôn truy đuổi, bắt bớ, đe dọa. Bố và dì Út của tôi phải bỏ xứ vào Miên tìm đất sống”, ông Tài kể.

Sau nhiều năm chật vật, mãi đến năm 1964, Văn Vĩ mới mua được căn nhà trong hẻm trên đường Phan Thanh Giản (đường Điện Biên Phủ ngày nay), mở lớp dạy Cải lương.

Văn Vĩ mất năm 1985, để lại trong kho tàng cổ nhạc Việt Nam một phong cách biểu diễn xuất thần, tài hoa, hiếm có.

Cố nhạc sĩ mù Văn Bền – người thầm lặng cống hiến cho cải lương

Trước khi mất, ở tuổi 70, học trò đầu tiên của nhạc sĩ Văn Vĩ vẫn âm thầm đào tạo học trò và đóng góp cho các hoạt động từ thiện.

Văn Bền sinh năm 1945, bị mù từ nhỏ do di chứng của bệnh đậu mùa. Năm 12 tuổi, anh học đàn với thầy Văn Vi. Không theo nguyên tắc âm nhạc nào, người thầy dạy nghề cho anh bằng cách chơi đàn trước, anh nghe âm thanh rồi tự mày mò mô phỏng. Cuộc sống đã lấy đi đôi mắt của anh, nhưng bù lại anh có một đôi tai có khả năng nghe rất chính xác. Với những bài tụng khó, người khiếm thị phải học đến một tháng, trong khi người đó chỉ mất nửa tháng để thực hành.

Sài Gòn xưa muôn năm: Những ai

Cố nhạc sĩ mù Văn Bền lẻ loi bên cánh sân khấu. Ảnh tư liệu

Văn Bền trưởng thành qua nhiều gánh hát nổi tiếng của thế kỷ trước như Thanh Bình – Kim Mai, Huỳnh Long, Bông Sen, từng diễn cho các ca sĩ nổi tiếng Út Trà Ôn, Minh Vương, Thiên Kim, Diệu Hiền … Năm 1966 , anh ngừng tham gia các đoàn hát và chính thức trở thành thầy dạy đàn, đàn cho nhiều thế hệ nghệ sĩ cải lương sau này.

Một học trò của ông tên Hiền, hơn 50 tuổi, cho biết: “Tôi học thầy Ben gần 20 năm rồi, tuy không thường xuyên. Thầy có ngón đàn độc đáo và một đôi tai nghe nhạc rất tốt. Tuy nhiên, thầy không thể nhìn thấy thì có thể nghe được qua âm thanh., giáo viên biết học sinh sai ở đâu, sửa ở đâu. ”

Còn nghệ sĩ Hồng Liên của đoàn Trần Hữu Trang thì chia sẻ: “Tôi chỉ học với thầy 6 tháng, nhưng nhờ vậy mà tôi mới giữ được nhịp hát như ngày hôm nay”.

Sài Gòn xưa muôn năm: Những ai

Cố nhạc sĩ Văn Bền và con trai đệm đàn sau sân khấu cho các nghệ sĩ cải lương gạo cội về hát tại Viện dưỡng lão nghệ sĩ. Ảnh tư liệu.

Sức khỏe không cho phép, nhạc sĩ Văn Bền không còn dạy được nhiều như trước, thỉnh thoảng con trai vẫn giúp ông dạy học trò.

“Tôi không thu học phí cao vì người thương cháu bây giờ rất ít, đến trường bằng cả tấm lòng. Thành công lớn nhất của tôi là 3 đứa con của tôi đều theo chân bố, một đứa hát, đứa kia chơi đàn. Tôi thì không. Tôi mong truyền lại cổ nhạc cho thế hệ sau “, cố nhạc sĩ từng tâm sự.

Hơn 40 gắn bó với cây đàn guitar phím lõm, không chỉ âm thầm đào tạo nhiều lớp nghệ nhân Vọng Cổ, nhạc sĩ Văn Bền còn đóng góp tiếng đàn cho các phong trào văn nghệ của địa phương. Vào ngày 15 hàng tháng, Văn Bền cùng các con đến Viện dưỡng lão nghệ sĩ để biểu diễn miễn phí cho đồng nghiệp, những người đã cùng chung sân khấu với anh ở thời kỳ đỉnh cao của sự giàu có.

Người nhạc sĩ khiếm thị đã qua đời vào tháng 9/2015 ở tuổi 71, sau hơn 40 năm thầm lặng cống hiến cho nền cải lương Việt Nam cả ở thời kỳ đỉnh cao lẫn thời kỳ suy tàn.

Leave a Reply

Your email address will not be published.