Cut in the village

Khám phá
Rate this post

Thời gian cắt tóc đơn giản lắm, tất cả già trẻ lớn cùng một kiểu, sử dụng tông-đơ đưa lên đỉnh sau đó dùng kéo hoàn thiện, cạo chân mai, xong xuôi.

Sau năm 1954 miền Bắc nước ta được hoàn toàn độc lập, chính phủ tiến hành cải tạo ruộng đất và người cày có ruộng.

Mỗi dân nông dân đã được canh tác trên chính quyền chia cho và đó là của riêng họ. Họ yêu cầu ruộng đất và tìm mọi cách để cấy ghép các cánh đồng thu nhiều hoa lợi. Đời sống dần dần không đủ và có tích lũy để làm các công việc lớn, xây dựng nhà cửa, mua sắm đồ đạc.

Nhưng tuần trăng mật cũng không kéo dài được lâu, đến khoảng năm 1957 chính sách thành lập tác nghiệp của nông nghiệp ban ra, người dân phải đưa đất của mình vào hợp tác xã. Chính sách cũng có độ trễ của nó. Đến khoảng năm 1960 là cuối cùng để xóa các tư liệu, hoàn thành các tác nghiệp của nông nghiệp.

Thầy (cha) tôi là người biết tính toán nhìn xa trông rộng, ông ấy đoán biết được điều gì sẽ xảy ra khi phải làm trong tác động xã cho nên ông ấy muốn tận dụng hết thời gian để đưa vào tác động xã sau cùng.

Trong vài năm ngắn ngủi ông chỉ cấy ghép, tính toán mùa vụ trên những trang web của mình và thu được thành quả đáng kể. Ông là thanh niên thế hệ mới đầu tiên được xây dựng để làm nhà gạch và mua sắm sửa đồ gỗ trong xóm. Năm ấy thầy tôi mới 31 tuổi.

Vào tác cùng rồi, mọi thứ đều bị kiểm soát gắt gao, khó có thể sáng tạo thêm được gì. Nếu chỉ có sức lao động để ghi điểm công cộng và được chia hạt lúa hoa màu, thì chỉ có sức khỏe vì thói quen phóng đại điểm.

Ngày xưa kinh tế nông nghiệp, chi tiêu gì trong gia đình cũng phải trông chừng vào hạt lúa khoai, gà con thì bí bách lắm. Thầy nghĩ vậy cho nên ông ấy dự định phải làm thêm một nghề phụ nào đó để kiếm tiền. Sau một hồi học đo lường cắt tóc.

cat-toc-o-nong-thon

Một xén tóc bình dân ở nông thôn ngày xưa. Ảnh minh họa.

Thời gian hợp tác xã, ngành nghề nào cũng phải mang màu sắc đó, từ việc mua bán, dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp đều phải đưa vào xã hết và tổ chức cắt tóc của thầy tôi cũng không ngoại lệ. “Trụ sở” của tổ hợp cắt tóc đó là một cái lán đơn vách nứa ốp rạ bên một góc chợ.

Người nhiều tuổi nhất trong tổ là bác Thiệu, rồi đến thầy và chú Lợi. Mọi người cứ nói đùa đó là ba anh em Lưu – Quân – Trương kết nghĩa gốc, một cách mượn điển cố từ truyện “Tam Quốc diễn nghĩa”. Ngẫm lại tôi cũng thấy giống thật.

Bác Thiệu cũng mang theo những nét đặc trưng của Lưu Bị, phong cách nho nhã, thanh tú, gương mặt đẹp trai cân đối thư sinh, đặc biệt là đôi mắt to, sáng rất hiền từ và có nét gì đó trong trang phục của tuổi thơ vương render. Một nét đẹp thoát tục, mới gặp thì ít ai bảo vệ là nông dân. Những nét đẹp được di chuyển cho những người của bác, họ đều có gương mặt hơi dài, môi, mũi cao, da, mắt to, núm đồng tiền sâu hai bên má, tóc xoăn nhẹ, một nét đẹp tây tây của những hotboy, hotgirl thời nay. Một người thu phục những người xung quanh bằng cách cốt lõi của mình chứ không phải nói nhiều, đao to búa lớn. Bác cũng là thầy dạy nghề cho tôi.

Người làm sao chụp tóc vậy, đồ nghề cắt của bác cũng làm sạch sẽ ngăn nắp như con người của bác, cái đồ bằng gỗ tốt đánh vẹc-ni có quai xách bằng da bóng trông rất đẹp chứ không phải phăng- -di như cái hòm đồ của thầy tôi. Bác cắt tóc cho chậm và sàng lọc rất cẩn thận, giao diện nhẹ nhàng khi khách hàng yêu cầu nâng lên, xuống …

Thầy tôi ngược lại, ông không đẹp trai theo kiểu hài hòa như bác Thiệu nhưng trông rất cá tính, “men lỳ”, gương mặt góc cạnh, mũi cao, răng hô. Bao nhiêu cái tinh anh thần của ông ta vào đôi mắt, một đôi mắt sáng, sắc của một con người thông minh và cảm xúc. Bình thường ông là người làm việc trong ngôn ngữ, nói chuyện rất hài hước và hiểu nhiều người.

Thầy ham đọc sách. Những năm chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, thư viện của huyện sơ tán về làng tôi, ông làm thẻ và mượn về những cuốn sách như “Đại Nam thực lục”, “Hoàng Lê nhất thống chí” … khổ to đùng, cộp cộp, cứ khách là ông đọc lại. Nói thật cho đến bây giờ tôi vẫn chưa có gan để nghiền hết những thứ có thể loại được. Khách hàng nhớ tới ông vì cái duyên nói chuyện của ông, nhiều người từ những làng khác cách xa năm, sáu cây số nhưng họ vẫn đến ông cắt tóc để nói chuyện với ông.

Có một câu chuyện mà tôi nhớ mãi, một câu chuyện buồn của thời chiến tranh khốc liệt.

Thời gian đình làng tôi là nơi đóng quân của binh đoàn CT14 Tổng cục Hậu cần, chuyên đón tiếp thương binh nặng và chiến sĩ của chúng ta bị bắt làm tù binh được trao trả. Từ đó họ đi hỏa tiễn kết thúc ở trạm trước khi về địa phương hoặc đi các trại khác.

Có một người thương vô cùng đặc biệt, anh bị cụt tứ chi cả hai mắt nhưng vẫn còn nghe được. Mọi lần đơn vị đều gọi tôi vào doanh trại để cắt tóc cho anh ấy nhưng có một số lần anh ấy bảo hộ cho anh ấy quán để thầy tôi cắt. Thầy tôi hỏi anh ấy tại sao lại muốn ra, anh ấy bảo mật ngoài quán để được nghe mọi người nghe và hòa vào câu chuyện của thầy. Anh ấy thích nói chuyện với anh ấy và mọi người trong khung cảnh dân dã thực thụ chứ không phải trong bệnh xá doanh trại.

Sau lần anh ấy tự tử bằng cách lăn mình vào chảo nước nóng khi cô hộ lý cho anh đi tắm. Một cái chết thật đau lòng nhưng cũng là sự giải thoát cho một kiếp người.

Thầy tôi làm việc gì cũng rất tốc độ, cắt tóc nhanh và làm đẹp, cuốc đất, nâng lên, vét các rãnh tính toán, nhanh chóng gấp đôi người khác và rất giỏi về cơ sở tính toán.

Ẩn sâu trong con người ấy là một tâm hồn đa tình, yêu văn thơ, âm nhạc. Giao thừa nào ông cũng khai bút đề thơ mắt rưng rưng.

Chú Lợi, người trẻ thì tính sôi nổi như Trương Phi thật. Có lẽ bởi vì chú là bộ xã, có thời kỳ bí thư Đảng ủy cho nên ăn to, lúc nào cũng nói lời nói vì công việc nó nhập vào máu rồi.

Bí thư Đảng ủy xã giờ làm gì có lương, phụ cấp không bao nhiêu, tài lộc không có gì đáng kể nên vẫn phải cắt tóc mới có tiền mặt. Tủ đông con, ôm đồm nhiều việc, sức khỏe không tốt, chú thích bệnh và đi sớm vào cuối những năm 1970.

Thời gian cắt tóc đơn giản lắm, tất cả già trẻ lớn cùng một kiểu cắt cao, sử dụng tông-đơ đưa lên đỉnh đầu sau đó dùng kéo hoàn thiện, cạo chân mai, là xong. Cắt cho người lớn giá ba hào, trẻ hai hào, mỗi ngày cũng được năm, sáu đồng tức là khoảng 5 cân ngon. Vì vậy, với công việc đi cùng ngày, thu nhập cao hơn nhiều.

Chính vì thế mà bác Thiệu, thầy tôi, chú Lợi mới cộng dồn được cái gia đình nhỏ của mình, nuôi các con ăn học thoát ly hầu hết.

Nhưng nghề đó cũng là nghề nặng nhọc và độc hại, nhiều hôm tôi đi làm về ông kêu đông khách quá, tay bóp-đơ mỏi rã rời (ngày xưa làm gì có tông-đơ), vi khuẩn, bụi bẩn from the way of client bay ra là nguồn gây bệnh cho nghiệp rất nguy hiểm.

Biết vậy nhưng vì cơm manh áo, vì gia đình và đàn còn thơ dại nên những người cha ấy phải cố gắng cần mẫn. Một năm họ chỉ nghỉ vài ngày Tết Nguyên đán.

Ba người đàn ông coi nhau như anh em ruột thịt, họ chia sẻ buồn vui thăm hỏi, giúp đỡ nhau khi có công việc lớn.

Thế hệ con của họ là chúng tôi cũng rất thân thiết, coi nhau như anh chị em, ngày còn thơ vui buồn có nhau.

Bây giờ về hình ảnh những ông già cắt tóc trong một quán bar, lá tre nứa, đa dạng trôi nổi vào thời khắc xa lắc xa lắc rồi. Thợ cắt tóc làm đầu bây giờ là những nam thanh nữ tú trông rất mô-đen, cửa hàng sáng choang, máy lạnh chạy cùng với máy tính mới nhất, những loại mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh của các hãng tiếng trên thế giới.

Có ai nhớ đến những người thợ cắt tóc bình thường không? Chắc chắn là còn tôi, những người của họ, những người được nuôi dưỡng ăn học và trưởng thành từ vất vả và mồ hôi mồ hôi của cha mẹ mình.

Đỗ Xuân Phương

Bài viết cho chuyên mục xin được gửi về Báo Nông nghiệp Việt Nam, 14 Ngô Quyền, Hà Nội. E-mail: [email protected]

Hoặc liên hệ người chuyên trách: Ông Tô Đức Huy, Trưởng ban Thư ký Tòa soạn; Điện thoại: 0913.378.918; E-mail: [email protected]

NNVN

.

Leave a Reply

Your email address will not be published.