125 năm cao su ‘cho vàng’ ở Việt Nam – Phần 4: Vườn cao su đầu tiên trên đất đỏ

Khám phá
Rate this post

125 năm cao su vàng Việt Nam - Phần 4: Vườn cao su đầu tiên trên đất đỏ - Ảnh 1.

Những cây cao su ở đồn điền Suzannah trồng từ năm 1906 đến nay vẫn tươi tốt hai người ôm không xuể – Ảnh: THÁI LỘC

Sau 10 năm đầu tiên mày mò và thuần hóa loại cây tạo ra “vàng trắng” đang là cơn sốt toàn cầu, năm 1907 đánh dấu sự ra hoa nhanh chóng của cao su vườn ở Việt Nam, gắn liền với sự ra đời của đồn điền. mà tất cả các tài liệu của Pháp về cây cao su đều ghi lại khá tỉ mỉ: đồn điền Suzannah. Và hơn 11 thập kỷ qua, lô cao su trồng đầu tiên của đồn điền này vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn.

Nơi nghỉ ngơi cuối tuần của người Pháp

Đi theo quốc lộ 1 từ Đồng Nai về TP.HCM, đến ngã tư Dầu Giây rẽ trái vào quốc lộ 20 rồi rẽ trái tiếp tục đi vào Nông trường cao su Dầu Giây, nơi có vườn cây ăn trái cổ thụ với những hàng cây xanh bao quanh. Hàng rào sắt xây dựng kiên cố tại ấp Phan Bội Châu, xã Bàu Hàm 2, huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai cách trụ sở nông trường chỉ 500m.

Biển báo lối vào vườn ghi rõ: “Vườn cao su bảo tồn của ngành cao su Việt Nam, Lô 9, Nông trường Dầu Giây, Tổng Công ty Cao su Đồng Nai (đồn điền Suzannah cũ). Diện tích: 8,02ha. Giống cây trồng: Cây giống. Năm trồng: 1906 ”.

Những ngày đi tìm những cây cao su cổ thụ ở Sài Gòn, Suối Dầu… chúng tôi đã quá quen thuộc với những cây cao su được trồng từ những hạt đầu tiên ở Việt Nam. Nhưng một vườn cao su già được trồng cách nhau đều đặn 5×5 mét, nhiều cây có bộ rễ tới 3 người ôm, nhiều gốc cây cổ thụ to đã bị gãy nhưng vẫn mang những cành mới xanh tốt… đã mang đến một sức sống mới. những cảm giác đặc biệt khác.

Những vết sẹo do khai thác cũ đan chéo trên lớp vỏ dày, thô ráp mang lại những kỷ lục về sự phát triển cao su cách đây hơn một thế kỷ gần như ngày hôm qua.

Trước đó, từ năm 1901, tuyến đường sắt Sài Gòn bắt đầu chạy ra miền Trung, đến năm 1904 thì đến Xuân Lộc, Đồng Nai. Theo tài liệu do các thành viên Hội Cựu nông trường cao su mô tả, trong hành trình của chiếc còi tàu hơi nước cách Sài Gòn 67km, “băng qua con đường rừng nhiệt đới đơn điệu, bên kia đường sắt, một khe núi nhỏ. đã mở rộng, tạo ra nguồn nước tinh khiết và dồi dào ”đã thu hút rất nhiều người dừng chân ghé qua.

Một bài báo trên tạp chí Nông nghiệp nhiệt đới tháng 11 năm 1910 của ông Morange, giám đốc nông nghiệp Nam Kỳ, đã ghi rõ rằng vào năm 1904, ông Louis Cazeau là người đã lập trang trại ở đây.

Louis Cazeau là một công tử ở Sài Gòn, cũng là giám đốc Công ty SGTVC nổi tiếng từng kinh doanh tuyến xe lửa Sài Gòn – Mỹ Tho. Ông có một cô con gái tên là Suzanne Cazeau. Vì vậy, ngay từ khi thành lập trang trại này được gọi là trang trại Suzannah.

Vùng đất đỏ bazan màu mỡ ở độ cao 175m so với mực nước biển ở ngôi làng nhỏ Dầu Giây nhanh chóng được các chủ trang trại chăn thả và trồng đủ các loại cây có giá trị kinh tế lúc bấy giờ như cà phê, ca cao, tiêu, sả, dâu. , sắn, thầu dầu, thuốc lá, lạc … và cả các loại cây ăn quả như cam, bưởi, đu đủ.

Và thành công của đồn điền Belland ở Sài Gòn cũng như những đúc kết toàn diện về kỹ thuật khai thác mủ của bác sĩ Yersin đã thúc đẩy trang trại Suzannah chuyển sang trồng một loại cây kinh tế triển vọng đang gây sốt trên toàn thế giới. .

Năm 1906, 700 cây cao su bắt đầu được trồng thử nghiệm. Sau một năm, thấy cây cao su bám đất đỏ lớn nhanh, một hiệp hội do chính ông Cazeau làm chủ tịch đã ra đời nhằm đảm bảo tính pháp lý nhằm mở rộng hơn nữa diện tích trồng cao su. Hiệp hội lấy tên chính thức là Suzannah Agricultural Company, ra đời ngày 27/7/1907 với số vốn 1 triệu franc.

Không chỉ là đồn điền cao su lớn nhất thời bấy giờ, cái tên Suzannah còn lan nhanh khi ngày càng có nhiều người thuộc tầng lớp thượng lưu chọn nơi đây làm nơi nghỉ ngơi cuối tuần.

Một thành viên của Hội Cựu nông dân cao su viết rằng trong những giờ cuối đêm, tại ga Sài Gòn luôn có một đoàn tàu sẵn sàng với đồ ăn, thức uống và có cả nhân viên do chính khách sạn Continental cung cấp. ban cho. Rạng sáng tại ga Dầu Giây, nhóm “du khách nghỉ cuối tuần” này sẽ được xe bò cải tiến chở về đồn điền để giảm sốc.

Sau khi dạo chơi dưới những tán cây cao su mát rượi, họ sẽ cùng nhau tụ tập tại nhà vườn trung tâm vui chơi đến tối mới ra ga Dầu Giây, về lại Sài Gòn. Để thêm phần giải trí và lấp đầy khoảng thời gian nghỉ lễ quý giá, một số người còn mang cả cây đàn piano đến lắp đặt ở ngôi nhà trung tâm rồi để đó.

125 năm cao su vàng Việt Nam - Phần 4: Vườn cao su đầu tiên trên đất đỏ - Ảnh 2.

Chợ công nhân tại đồn điền Suzannah tháng 10 năm 1926 – Ảnh: Entre Enterprises-coloniales.fr

Di tích khai khẩn vùng cao su đất đỏ

125 năm cao su vàng Việt Nam - Phần 4: Vườn cao su đầu tiên trên đất đỏ - Ảnh 3.

Những gốc cao su trồng năm 1906 tại đồn điền Suzannah được trưng bày tại Nhà truyền thống Công ty Cao su Đồng Nai – Ảnh: SƠN LÂM

TS Nguyễn Anh Nghĩa – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cao su Việt Nam – cho biết, chữ Seed ghi trên biển hiệu Suzannah plantation có nghĩa là trồng thực vật, cây được trồng từ hạt, khác với trồng từ cây ghép. như những vườn cao su ngày nay.

Theo hồ sơ, cây giống của đồn điền Suzannah được lấy một phần từ hạt cao su của đồn điền Belland ở Sài Gòn và một phần từ kỹ sư nông nghiệp người Pháp tên là Seeligmann.

Đến năm 1910, Suzannah đã trở thành đồn điền cao su hiện đại nhất, được cơ giới hóa và hoàn thiện nhất vào thời đó. Công nhân chủ yếu là người Việt Nam, một số là người Trung Quốc. Nhưng họ đã được trang bị máy nông nghiệp chạy bằng đầu máy hơi nước, có thể cày sâu đến 32cm, cắt cỏ, xẻng, nhổ cỏ và hỗ trợ nhổ những cây lớn để tạo mặt bằng cho cây cao su non. .

125 năm cao su vàng Việt Nam - Phần 4: Vườn cao su đầu tiên trên đất đỏ - Ảnh 4.

Đồn điền Suzannah được cơ giới hóa từ rất sớm – Ảnh postcard rao bán trên trang web Delcampe.net

Nhà máy chế biến mủ cũng được xây dựng bên cạnh những khu nhà lớn đầy đủ tiện nghi, có nhiều chỗ ở cho công nhân. Kèm theo đó là các cửa hàng, bệnh xá, chuồng trại …

Mô hình đồn điền Suzannah đã tiên phong cho nhiều đồn điền cao su với diện tích “nghìn ha” sau đó. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp Nam Kỳ năm 1910, tại vùng đất đỏ miền Đông cuối năm 1909, ngoài đồn điền Suzannah với diện tích 3.314 ha, còn có đồn điền Xa Trạch với diện tích 1.200. hecta tại thôn Xa Trạch, tổng Hớn Quản. Tỉnh Thủ Dầu Một và đồn điền An Lộc tại Biên Hòa với diện tích 1.000 ha.

Nông trường Xa Trạch xưa thuộc Nông trường Xa Trạch thuộc Công ty Cao su Bình Long, tỉnh Bình Phước. Còn đồn điền An Lộc năm 1935 hợp nhất với đồn điền Suzannah và một số đồn điền nhỏ lân cận thành Công ty Nông trường Cao su Đông Dương cho đến sau năm 1975, Tổng Công ty Cao su Đồng Nai tiếp quản.

Năm 1980, lãnh đạo công ty ra lệnh ngừng khai thác mủ để chăm sóc bảo tồn nguyên trạng lô 9 của đồn điền Suzannah. Khi tỉnh Đồng Nai đưa khu 9 cây cao su này làm di tích cấp tỉnh vào năm 2009, thì từ năm 1906 đã có 317 cây được trồng.

Những cây mới cũng được trồng để thay thế những cây bị đổ, chết trước đó. Những cây sưa được trồng cách đây hơn 40 năm, nhiều cây hiện có đường kính lớn hơn một vòng tay người lớn ôm. Điểm khác biệt của cây dâu là không “chảy máu”, không mang những vết sẹo như những cây được trồng từ thuở cây cao su có mặt trên vùng đất đỏ.

Một gốc cây từ vườn Suzannah khi cây chết đã được đào lên, xử lý chống mối mọt, trưng bày tại nhiều nhà truyền thống của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.

Từ năm 1910 đến năm 1917, bên cạnh nhiều đồn điền của người Pháp, người Việt còn mở thêm 53 đồn điền cao su. Diện tích cây “vàng trắng” tiếp tục được mở rộng ồ ạt và chỉ chững lại một chút khi Chiến tranh thế giới thứ nhất xảy ra. Đến cuối năm 1917, tổng diện tích đồn điền cao su ở Việt Nam lên tới hơn 72.000 ha. , trong đó trồng gần 21.000ha với 6,3 triệu cây xanh.

Lần sau: Bất ngờ về cây cao su cổ thụ ở Phú Quốc

“Phú Quốc còn một vườn cao su rất rộng. Khi được dẫn đi xem, lúc đó tôi rất ngạc nhiên, không tin nổi vào mắt mình, quả là độc nhất vô nhị”.

Leave a Reply

Your email address will not be published.